Medroksyprogesteron

Najważniejsze informacje o medroksyprogesteronie

• INN (Międzynarodowa nazwa niehandlowa): Medroksyprogesteron
• Marki dostępne w Polsce: Depo-Provera, Depo-SubQ, Provera
• Kod ATC: G03AC06
• Formy i dawkowanie: tabletki 2.5, 5, 10 mg; zastrzyki IM 150 mg/mL i SubQ 104 mg/0.65 mL
• Producenci w Polsce: Pfizer, Teva, Mylan, Sandoz
• Status rejestracji w Polsce: Zarejestrowany
• Kwalifikacja OTC / Rx: Na receptę

Najnowsze Wyniki Badań

W ostatnich latach na pierwszym planie badań dotyczących medroksyprogesteronu znalazły się dwa kluczowe zagadnienia. Pierwsze z nich dotyczy skuteczności długodziałających form, takich jak DMPA (zastrzyk 150 mg IM co 12–13 tygodni lub SubQ 104 mg). Metaanalizy pokazują, że DMPA jest bardzo skutecznym środkiem antykoncepcyjnym, osiągającym wyniki porównywalne z innymi hormonalnymi metodami. Jednakże, długi czas stosowania, przekraczający 2 lata, wiąże się z ryzykiem odwracalnej utraty mineralnej gęstości kości. W związku z tym zaleca się monitorowanie ryzyka osteoporozy u pacjentek w Polsce. Drugim tematem jest bezpieczeństwo długotrwałego stosowania medroksyprogesteronu. Badania dotyczące wpływu leku na nastrój przynoszą mieszane wyniki. Niektóre obserwacje epidemiologiczne sugerują zwiększone ryzyko wystąpienia objawów depresyjnych u niektórych pacjentek. W praktyce klinicznej medroksyprogesteron (tabletki 5–10 mg) pozostaje jedną z opcji stosowanych w terapii endometriozy i nieregularnych krwawień. W onkologii używany jest w wyższych dawkach jako terapia paliatywna (ATC L02AB02).

Skuteczność Kliniczna w Polsce

Dostępne w Polsce formy medroksyprogesteronu (zarówno tabletki, jak i iniekcje) osiągają skuteczność zgodną z danymi międzynarodowymi. Zastrzyki Depo-Provera i Depo-SubQ zapewniają bardzo niską śmiertelność ciążową, pod warunkiem przestrzegania odpowiedniego schematu dawkowania (co 12–13 tygodni). W ginekologicznych ośrodkach w Polsce pacjentki dobrze akceptują te metody, szczególnie te preferujące rzadkie wizyty u specjalistów. Jednakże klinicyści zwracają uwagę na konieczność monitorowania parametrów metabolicznych oraz gęstości kości, szczególnie przy dłuższym stosowaniu. Skuteczność medroksyprogesteronu w leczeniu endometriozy i zaburzeń krwawienia potwierdzają krajowe raporty kliniczne, z zalecanymi dawkami 5–10 mg/dziennie. W onkologii preparaty zawierające medroksyprogesteron są stosowane w leczeniu wybranych hormonozależnych nowotworów endometrium i nerek, zgodnie z decyzjami terapeutycznymi dopasowanymi do indywidualnych potrzeb pacjentek.

Wskazania i Rozszerzone Zastosowania

Medroksyprogesteron ma wyraźne wskazania do zastosowania, w tym: - antykoncepcja hormonalna (IM/SubQ 150/104 mg co 3 miesiące; ATC G03AC06), - leczenie nieregularnych krwawień, - endometrioza, - wtórna amenorrhea, - zastosowanie w onkologii (wyższe dawki, ATC L02AB02). W praktyce medycznej w Polsce zauważono dodatkowe zastosowania, takie jak kontrola objawów u pacjentek z ciężkimi krwawieniami przed planowaną histerektomią oraz terapia paliatywna w przypadku hormonozależnych nowotworów. Czasami medroksyprogesteron stosuje się również off-label w leczeniu zaburzeń zachowania w weterynarii, jednak takie działanie wymaga konsultacji z lekarzem weterynarii. Dzięki tym szerokim wskazaniom, medroksyprogesteron pozostaje ważnym narzędziem w praktyce ginekologicznej i onkologicznej.

Skład i rynek marek w Polsce

Medroksyprogesteron, znany również jako octan medroksyprogesteronu, to popularny lek hormonalny, który odgrywa kluczową rolę w terapii hormonalnej oraz w antykoncepcji. Na światowym rynku, a także w Polsce, dominują preparaty marki Pfizer, takie jak Depo-Provera oraz Depo-SubQ Provera 104. Istnieją również tabletki Provera, które cieszą się dużym zainteresowaniem.

W polskich aptekach dostępne są również generyki, które oferują inne firmy, w tym Teva, Mylan i Sandoz. Formulacje leków są zróżnicowane:

• Tabletki 2.5 mg, 5 mg, 10 mg — dostarczane w blistrach
• Zawiesina IM 150 mg/mL — dostępna w pre-filled syringach lub fiolkach
• SubQ 104 mg/0.65 mL — zastrzyk podskórny

Rejestracja i dopuszczenie preparatów do obrotu w Unii Europejskiej są regulowane przez EMA, a ich dostępność w Polsce jest określana przez krajowe zapisy w URPL. Przy zakupie zawsze warto sprawdzić aktualny wykaz URPL, aby mieć pewność, że wybrany preparat jest dostępny.

Tabela porównawcza marek:

Marka	Forma	Dawka	Producent
Depo-Provera	Zastrzyk	150 mg/mL	Pfizer
Provera	Tabletki	2.5/5/10 mg	Pfizer
Dalsze generyki	Tabletki/Zastrzyki	Różne	Teva, Mylan, Sandoz

Przeciwwskazania i szczególne środki ostrożności

Medroksyprogesteron, podobnie jak inne leki, ma swoje przeciwwskazania, które warto znać przed rozpoczęciem leczenia. Wyróżniamy dwa rodzaje przeciwwskazań: absolutne i względne.

Absolute Przeciwwskazania:

• Ciąża
• Czynna choroba zakrzepowo-zatorowa
• Niejasne krwawienia z dróg rodnych
• Rak piersi lub narządów płciowych
• Ciężkie zaburzenia czynności wątroby
• Uczulenie na składniki

Względne przeciwwskazania:

• Depresja
• Cukrzyca
• Nadciśnienie
• Ryzyko osteoporozy (szczególnie przy długotrwałym stosowaniu DMPA)
• Migrena
• Hiperlipidemia

W Polsce, klinicyści mają obowiązek dokumentowania konsultacji ginekologicznych oraz oceny czynników ryzyka przed wystawieniem e-recepty. Wytyczne URPL oraz lokalne wytyczne NFZ podkreślają konieczność szczegółowego wywiadu oraz badania pacjentki przed podjęciem decyzji o zastosowaniu medroksyprogesteronu.

Wytyczne dotyczące dawkowania

Dawkowanie medroksyprogesteronu jest zróżnicowane w zależności od wskazania. Oto najczęściej stosowane schematy dawkowania:

Wskazanie	Dawka	Reżim
Antykoncepcja (IM)	150 mg co 12–13 tygodni	Jedna iniekcja
Antykoncepcja (SubQ)	104 mg co 12–13 tygodni	Jedna iniekcja
Nieregularne krwawienia / endometrioza	5–10 mg/d przez 5–10 dni	Cyklicznie
Nowotwory	200–400 mg IM tygodniowo	Indywidualizowane

Rekomendacje dotyczące dawkowania w Polsce adaptowane są z międzynarodowych wytycznych i budowane przez ginekologów w oparciu o dokumenty URPL oraz zalecenia towarzystw ginekologicznych. NFZ wymaga dokumentacji medycznej przy refundacjach niestandardowych zastosowań.

Instrukcje dotyczące pomijania dawki: - Zastrzyk podać jak najszybciej. - Jeśli opóźnienie przekracza 14 tygodni, stosować dodatkową antykoncepcję.

Przegląd interakcji

Medroksyprogesteron to substancja czynna, która w organizmie metabolizowana jest głównie w wątrobie. Dlatego ważne jest, aby być świadomym potencjalnych interakcji z innymi lekami, które mogą osłabiać jego działanie hormonalne. W szczególności należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu:

• leków przeciwpadaczkowych, które mogą działać jako induktory enzymów;
• rifampicyny oraz innych preparatów wpływających na metabolizm wątrobowy.

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi, choć zwykle nie są klinicznie istotne, wymagają monitorowania ze względu na możliwość zmiany skuteczności terapii. W przypadku pacjentek z terapią onkologiczną, ważne jest, aby uwzględniać możliwe synergizmy i konflikty między różnymi lekami modulującymi metabolizm.

W Polsce farmaceuci mają obowiązek sprawdzić możliwe interakcje przy realizacji recepty, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa pacjenta. Przy zakupach leków OTC oraz suplementów, takich jak zioła czy dziurawiec, pacjentki powinny być informowane o ryzyku interakcji z medroksyprogesteronem.

Zaleca się, aby pacjentki były świadome następujących interakcji:

• Induktory enzymów wątrobowych obniżające skuteczność medroksyprogesteronu.
• Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi wymagające monitorowania.

Postrzeganie kulturowe i nawyki pacjentów w Polsce

Wybór metody antykoncepcyjnej w Polsce jest silnie kształtowany przez czynniki kulturowe, takie jak wpływ religii, rola partnera, zaufanie do lekarzy, a także obawy przed skutkami ubocznymi. Medroksyprogesteron jest często wybierany przez pacjentki, które cenią sobie dyskrecję oraz wygodę. Zastrzyki co trzy miesiące są postrzegane jako bardziej komfortowe i mniej inwazyjne niż codzienne tabletki.

Jednak w dobie dezinformacji w sieci, wiele pacjentek wykazuje ostrożność wobec środków hormonalnych. Warto pamiętać o zadawaniu odpowiednich pytań lekarzowi, takich jak:

• Jakie są skutki uboczne przy stosowaniu medroksyprogesteronu?
• Czy metoda jest odpowiednia dla mojej sytuacji zdrowotnej?
• Jakie są alternatywy w moim przypadku?

Pytania te pomagają zrozumieć ryzyko oraz korzyści związane z przyjmowaniem tego hormonu, co jest kluczowe w podejmowaniu świadomych wyborów dotyczących zdrowia reprodukcyjnego.

Wg pacjentek: "Wolałabym stosować coś, co nie wymaga codziennego pamiętania", co podkreśla znaczenie wygody w wyborze metody antykoncepcyjnej.

Dostępność, wzorce cenowe i refundacja NFZ

Medroksyprogesteron jest dostępny w polskich aptekach stacjonarnych oraz internetowych, z możliwością zakupu na e-receptę. Cena preparatu może różnić się w zależności od formy:

Forma	Cena (PLN)	Uwagi
Tabletki (2.5 mg – 10 mg)	10–80 PLN	W zależności od producenta i opakowania
Zastrzyk (Depo-Provera/Depo-SubQ)	kilkadziesiąt - kilkaset PLN	Cena zależna od producenta

Refundacja NFZ dla medroksyprogesteronu jest ograniczona. Standardowo antykoncepcja hormonalna nie jest powszechnie refundowana, jednak wyjątki mogą dotyczyć konkretnych wskazań medycznych lub programów profilaktycznych. Ważne jest, aby sprawdzić aktualne ceny w aptece, ponieważ mogą się one zmieniać.

Leki porównywalne i preferencje w Polsce

Pacjentki mają także inne dostępne opcje w zakresie antykoncepcji. Alternatywy dla medroksyprogesteronu to:

• Noretyndron
• Lewonorgestrel (tabletki i implant)
• Desogestrel
• Dienogest (szczególnie w endometriozie)

Wybór metody antykoncepcyjnej, takich jak DMPA, zależy od różnych czynników:

• Wiek pacjentki.
• Plany prokreacyjne.
• Obecność chorób współistniejących.
• Osobiste preferencje i styl życia.

Implanty i wkładki wewnątrzmaciczne (IUD) konkurują z medroksyprogesteronem dzięki swojej długotrwałości oraz odwracalności wpływu na kości. DMPA jest jednak często wybierany przez kobiety poszukujące metody dyskretnej, niezależnej od codziennego przyjmowania leków.

Miasto	Region	Czas dostawy
Warszawa	mazowieckie	5–7 dni
Kraków	małopolskie	5–7 dni
Wrocław	dolnośląskie	5–7 dni
Poznań	wielkopolskie	5–7 dni
Gdańsk	pomorskie	5–7 dni
Łódź	łódzkie	5–7 dni
Szczecin	zachodniopomorskie	5–9 dni
Bydgoszcz	kujawsko-pomorskie	5–9 dni
Lublin	lubelskie	5–9 dni
Katowice	śląskie	5–9 dni
Olsztyn	warmińsko-mazurskie	5–9 dni
Rzeszów	podkarpackie	5–9 dni